DOS KOMUTLARI

DOS, Disk Operating System kelimelerinin kısaltılmış halidir ve disk işlemleri, bellek işlemleri gibi programların çalışabilmesi için gerekli düzenlemeleri yapan bir işletim sistemidir. DOS’un tarihi PC’lerin (kişisel bilgisayarlar) tarihiyle başlar ve çoğunlukla da pek hayırla yad edilmez. Çünkü DOS’ta grafiksel bir kullanıcı arabirimi yoktur, her şey komutlarla ve bir sürü parametre ile yapılır.

KOMUTLAR

DOS’ta herhangi bir dosyaya ihtiyaç duymadan çalışan komutlara iç komutlar, çalışması için program dosyasının varlığına ihtiyaç duyan komutlara Dış Komutlar denir. Dış komutları çalıştırabilmek için o komutun progrma dosyasına ihtiyaç vardır. Örneğin format komutunu kullanabilmek için Format.com programının bulunması gerekir.

DOS komutları hakkında bilgi almak için / ? parametresi kullanılabilir. Örneğin dır komutu hakkında bilgi almak için DIR /? yazılabilir.

DIR (Listeleme)

Bulunduğunuz dizindeki dosya veya dizinleri listeler. Dır komutu tek başına kullanıldığı zaman aşağıdaki gibi bir liste çıkar.

C:\zeybek>dır

C sürücüsündeki birimin etiketi yok

Birim Seri Numarası 0B26-13D9

C:\zeybek dizini

. <DIR> 01/01/99 20:23 .

.. <DIR> 01/01/99 20:23 ..

SZEYBEK EXE 1.411.559 02/01/99 20:05 szeybek.exe

XTRAS <DIR> 01/01/99 20:23 xtras

ICON ICO 2.816 02/01/99 20:05 icon.ico

2 dosya 1.414.375 bayt

3 dizin 137.347.072 bayt bot

C:\zeybek>_

Burada <DIR> ile belirlenmit olanlar dosya değil dizindir. Diğerler ise dosyadır. Her bir dosyanın adı, uzantısı, boyutu, son değiştirme tarihi- saati ve uzun dosya ismi görüntülenmektedir.

Uzantısı .EXE, .COM, .BAT olanlar program dosyalarıdır. Bunların isimleri yazılarak çalıştırılabilir.
Bir dizindeki dosya sayısı fazla ise ekrana sığmayacaktır. Sayfa sayfa görüntülemek için DIR /P şeklinde /P parametresi kullanılır. Detayları göstermeden sadece isimleri listelemek için DIR /W kullanılır. Daha detaylı bilgi için DIR /V kullanılır.

Bütün dosyaları değil de bir şarta uyan dosyaları listelemek için joker karakter dediğimiz ? ve * karakterleri kullanılır.

Dır *.exe ile uzantısı EXE olan dosyalar

Dır a*.exe ile bat harfi a ve uzantısı EXE olan dosyalar

Dır a*.e* ile bat harfi a ve uzantısının baş harfi e olan dosyalar

Dır a?b*.exe ile bat harfi a ve üçüncü harfi b olan EXE uzantılı dosyalar

Dır *. ile uzantısı olmayan dosyalar

listelenebilir. Buradaki temel kural * itaretinin bütün harfler yerine, ? ise tek bir harf yerine geçmesidir.

Dır komutu ile DOS’ta arama da yapılabilir. /s parametresi verilirse DOS alt dizinlerdeki dosyaları da listeler.
Örneğin önemli.doc isimli bir dosyayı aramak için

Dır önemli.doc /s kullanılabilir.

Liste alınırken sıralama isteniyorsa /O parametresi kullanılır.
Dır /OD ile tarihe

Dır /ON ile ada

Dır /OE ile uzantıya

Dır /OS ile boyuta göre sıralanabilir. Bu parametrelerin önüne – konursa tersi sırada listelenir. Yani Dır/OS ile küçükten büyüğe sıralanırken, Dır/O-S ile büyükten küçüğe doğru sıralanır.

Dır /A ile istenen özelliğe uyan dosyalar gösterilebilir.
Dır/AD ile sadece dizinler

Dır/AH ile gizli dosyalar

Dır/AR ile sadece okunabilir dosyalar

Dır/AS ile sadece sistem dosyaları listelenir.

DİZİN İŞLEMLERİ(CD, MD,RD)

Bir dizine girmek için

CD Dizinismi kullanılır.

Örneğin Windows dizinine girmek için

C:\>CD Windows

C:\WINDIWS>

Windows\System dizinine girmek için

C:\>CD Windows\System

C:\WINDOWS\SYSTEM>

veya

C:\>CD Windows

C:\WINDOWS>CD System

C:\WINDOWS\SYSTEM>

şeklinde kullanılır.

Bir dizinden çıkmak için CD..

C:\WINDOWS\SYSTEM>CD..

C:\WINDOWS>

Ana dizine çıkmak için CD\

C:\WINDOWS\SYSTEM>CD\

C:\>

İki üst dizine çıkmak için CD...

C:\WINDOWS\SYSTEM\VMM32>CD...

C:\WINDOWS>

Üç üst dizine çıkmak için CD....

C:\WINDOWS\SYSTEM\VMM32>CD....

C:\>

Yeni bir dizin oluşturmak için

MD Dizinimi

Örneğin yeni isimli bir dizin oluşturmak için

MD yeni

Bir dizin silmek için

RD Dizinimi

Yeni isimli dizini silmek için

RD yeni

şeklinde kullanılır. Bir dizini bu yöntemle silebilmek için, içinin boş olması gerekir.

Uzun dizin isimlerini DOS altında kullanırken bunları iki şekilde kullanabilirsiniz.

Eğer Windows altında bir DOS oturumu açtıysanız bu isimler hem standart 8+3 formatında hem de uzun formatında kullanılabilir. Direk olarak DOS ortamına geçtiyseniz 8+3’lük kısa formatını kullanabilirsiniz.

8 harften daha uzun bir dosya veya dizin ismi verecekseniz bunu tırnak içinde yazmanız gerekir.

Örneğin en çok kullandığım dökümanlar dizini olutturmak için :

MD “en çok kullandığım dökümanlar” şeklinde yazmanız gerekir.

Bu dizin listelendiğinde hem orjinali ile hem de ENÇOKK~1 şeklinde kısa ismi ile gösterilir.

Bu dizine girmek için

CD ENÇOKK~1

veya

MD “en çok kullandığım dökümanlar” yazabilirsiniz.

SÜRÜCÜ DEĞİŞTİRME

DOS’ta ger sürücü bir harf ile temsil edilir. A, ve B harfleri disket sürücü diğerleri de hard disk ve diğer sürücüler için kullanılır. Sürücü harflerinden sonra “:“ kullanılarak o sürücüye geçilebilir.

A: ile disket sürücüye

C: ile de hard diske geçilebilir.

Bir sürücüye geçildikten sonra uygulanan komutlar o sürücü üzerinde etkili olur.

Örneğin bir disketin içeriğini görmek için

C:\>A:

A:\>Dır

yazabilirsiniz. Veya kısaca

C:\> DIR A:

FORMAT (FORMATLAMA,BİÇİMLEME)

Format kelime anlamı olarak düzenleme demektir. Bu ilk alınan disket için doğrudur. Disket DOS’ta kullanılmak için düzenlenir. Ancak dolu olan bir diskete format atılması ile disketteki bütün bilgiler silinmiş olur.

Yanlışlıkla formatlanan bir disket UNFORMAT komutu ile geri alınabilir.
Format komutunu harddisk için kullanmak çok tehlikelidir. Daha çok disketlerinizi formatlamak için bu komutu kullanacaksınız.

C:\> FORMAT A:

İle disket formatlanır. Bu komuttan sonra sürücüye disket yerleştirmeniz istenir ve gösterge %100 oluncaya kadar formatlama devam eder. Formatlama bittikten sonra diskete bir isim vermeniz istenir. Buraya 11 harflik bir isim verebilirsiniz. İsim verdikten sonra disket hakkındaki bilgiler gösterilir. Bu listeye bakarak o disketteki bozuk kesimlerin bulunup bulunmadığını anlayabilirsiniz. Eğer diskette bozuk kısımlar varsa bunların miktarı da listeden okunabilir.

Format komutunu bozulan disketlerinizin bozuk kısımlarını işaretlemesi için kullanabilirsiniz. Bozuk kısımları işaretleyerek buralar bilgi yazılmasını önler.
Ayrıca sistem disketi oluşturmak için de Format komutu kullanılabilir. (Bu iş için SYS komutu da kullanılır.)
Virüslü disketleri de format ile silebilirsiniz.
/U parametresi kullanılırsa, disketi UNFORMAT yapabilmek için gerekli olan bilgi diskete yazılmaz. Bu durumda UNFORMAT komutu ile disket kurtarılamaz. Disketi silmek istediğinizden eminseniz bu parametreyi kullanarak işlemleri hızlandırabilirsiniz.

/S parametresi ile disketin sistenm disketi olarak hazırlanmasını sağlayabilirsiniz. Bu durumda bu disketi kullanarak bilgisayarı açabilirsiniz.

/Q ile hızlı format yapabilirsiniz. Bu işlem bozuk kısımları işaretlemez. Ancak oldukça hızlı bir biçimde disketi boşaltır.

/V:Ad ile disketin ismini belirleyebilirsiniz.

C:\>FORMAT a: /q /u /s /v:ali

Komutu ile geri alma bilgisi olmada, sistem disketi olarak ve ismini de Ali yaparak disketi hızlı formatlar.

Format yapabilmek için FORMAT.COM dosyasına ihtiyaç vardır.

SYS(Sistem Transferi)

Sys komutu ile bir diskete veya harddiske sistem dosyaları transfer edilebilir. Bu dosyalar IO.SYS, MSDOS.SYS, COMMAND.COM, DRVSPACE.BIN, veya DBLSPACE.BIN dosyalarıdır. Bu dosyalardan COMMAND.COM hariç diğerleri bir diskete normal kopyalama ile kopyalanırsa o disket sistem disketi olmaz. Bu dosyaları diskette özel bir yere kopyalanması gerekir. Bu işlemi de SYS veya FORMAT /S komutları yapar.

Sys a: ile diskete

Sys c: ilede harddiske sistem transferi yapılır.

Özellikle harddiskteki sistem dosyaları bozulmuşsa bilgisayarınızı harddiskten açamazsınız. Bu durumda bilgisayarı disketten (içinde sistem dosyaları bulunan bir disket ) açarak Sys c: komutu ile harddiske sistem transferi yapabilirsiniz. Bu itlemi yapmak için diskette SYS.COM programı bulunmalıdır.

LABEL (Disket etiketi değiştirme)

Format yaparken sizden diskete bir isim(etiket) vermeniz isteniyordu. Bir disketin ismini değiştirmek için onu formatlamak gerekmez. Örneğin harddiskimize başka bir isim vermek için

LABEL C: komutunu kullanabilirsiniz. Sizden 11 harflik bir etiket istenecektir.

LABEL A: komutu disketin etiketini değiştirmek için kullanılır.

Bu programın ismi LABEL.EXE’dir

DATE, TIME ( Tarih ve Saati değiştirme)

Bilgisayarın tarihi ve saati bu iki komutla öğrenilip değiştirilebilir. Date tarihi, Time ise saati belirtmek için kullanılır.

Date yazarsanız aşağıdaki gibi önce şu anki tarih gösterilecek ve yeni tarihi girmeniz istenecektir. Eğer tarihi değiştirmek istemiyorsanız Enter tuşuna basarak geçebilirsiniz.

C:\>date

Geçerli tarih Paz 05/01/1999

Yeni tarihi girin (gg-aa-yy):_

C:\>date

Geçerli tarih Paz 03/01/1999

Yeni tarihi girin (gg-aa-yy):_

DOSKEY

DOS’ta bütün komutları klavyeden girmemiz gerekir. Her sefer uzun uzadıya komut yazmak bazen sıkıcı olabilir. Bunun yerine Doskey programını bilgisayar açılırken bir kez çalıştırarak DOS’un yazdığınız komutları hatırlamasını sağlayabilirsiniz. Bu programı bilgisayarın her açılışında çalıştırabilmek için Autoexec.bat dosyasına yazabilirsiniz. Bu dosya içine C:\windows\command\doskey satırını ekleyin. Bundan sonra yukarı ve aşağı tuşlarını kullanarak daha önce yazdığınız komutlara kolayca ulaşabilirsiniz.

DOS ortamında iken DOSKEY.COM programını çalıştırmak için bu dosyanın bulunduğu dizin içine gidilir ve adı yazılarak enter tuşuna basılır.

COPY, XCOPY, DISKCOPY (KOPYALAMA)

COPY komutu ile dosyayı diskete, disketten harddiske, yazıcıya veya ekrana kopyalayabilirsiniz.

Copy Kaynak Hedef

Şeklinde, çoğunlukla iki parametre ile kullanılır. Birincisi kopyalanacak olan, ikincisi kopyalanılacak olan yeri belirler.

Copy okul.doc a:

Aktif dizindeki okul.doc isimli dosyayı diskete kopyalar.

Copy a:okul.doc c:

Disketteki okul.doc isimli dosyayı harddiske kopyalar.

Copy okul.doc liste.doc

Okul.doc isimli dosyayı aynı yere liste.doc adıyla kopyalar.

Copy a:okul.doc

Disketteki okul.doc isimli dosyayı komutun yazıldığı yere kopyalar.

Copy *.* a:

İçinde bulunulan dizindeki tüm dosyaları diskete kopyalar.

Copy a:*.* c:

Disketteki bütün dosyaları harddiske kopyalar.

Copy Autoexec.bat con

Autoexec.bat dosyasını ekrana kopyalar. (Con ekran için kullanılan isimdir. Ekrana kopyalamak içini göstermek anlamındadır.)

Copy *.bat con

Bat uzantılı tüm dosyaları ekrana kopyalar.

Copy Con a.ekr

Burada kaynak ekran, hedef ise bir dosyadır. Yani ekranı a.ekr dosyasına kopyalamasını istiyoruz. Bu durum copy komutu için özel bir durumdur ve bir dosyaya yazı yazmak için kullanılır. Bu komutu yazdıktan sonra F6 tuşuna basana kadar yazdığınızbütün harfler a.ekr dosyasına yazılacaktır. Örnek olarak aşağıdaki satırları yazarak bir bat dosyası hazırlayalım.

Copy con a.bat

@echo off

echo elveda dos

echo merhaba windows

Bu satırları dikkatli bir şekilde yazın, çünkü bir satırı yazdıktan sonra o satıra tekrar geri dönme şansınız yok. F6 tuşuna ve Enter’e basın ve kaydedin. Ve oluşturduğunuz dosyanın adını yazarak çalıştırın.

Copy a.bat prn

Bu satır a.bat dosyasını yazıcıya gönderecektir. (Pr n kelimesi yazıcı için kullanılır. Yazıcınızın bağlı olduğu porta göre LPT1, LPT2, COM1, COM2 de kullanabilirsiniz. ) ekrandaki görüntüyü yazıcıya göndermek için Print Screen tutuna basabilirsiniz.

Copy komutu ile bir dosyayı kopyalarken hata testi de yapılmasını sağlayabilirsiniz. Özellikle diskete kopyalarken bu testi yaptırmanız iyi olur. Hata testi yapması için /V parametresi kullanılır.

Copy okul.doc a: /v

Okul.doc dosyasını diskete hata testi yaparak kopyalamasını istiyoruz. Bu işlem dosyayı diskete kopyalarken aynı zamanda yazdığını da okuyarak doğru okunup okunmadığını kontrol eder. Diskette bozuk kesimler varsa yazdığını okuyamayacak ve hata verecektir. İşlemi iptal ederek sağlam bir disket kullanın veya disketin içinde önemli bilgiler yoksa disketi formatlayın ve ve hatalı kısımların işaretlenmesini sağladıktan sonra tekrar kopyalayın.

Kopyalama yaparken kopyalanılan yerde aynı isimli bir dosya varsa onun üzerine yazılıp yazılmayacağı sorulur.

C:\a.bat üstüne yazılsın mı (Evet/Hayır/tüMü)?

E harfi Evet, H harfi Hayır veya M harfi ile bütün dosyaların tek tek sorulmadan yazılması sağlanabilir.

XCOPY komutu da kopyalamk için kullanılır. Copy komutunda farklı olarak daha hızlıdır ve alt dizinleriyle birlikte kopyalayabilir. Copy komutu bir iç komut olmasına rağmen Xcopy komutu dış komuttur ve XCOPY.EXE dosyasının bulunması gerekir.

Xcopy komutunun kullanımı da copy komutu gibidir. Farklı olarak /S parametresi ile alt dizinlerin kopyalanması da sağlanabilir.

Xcopy a:*.* /s c:

Disketteki bütün dosyaları alt dizinlerdekilerle beraber c: sürücüsüne kopyalar. Xcopy’nin avantajı daha hızlı kopyalayabilmesi ve alt dizinlerle birlikte kopyalayabilmesidir.

DISKCOPY komutu ise daha farklıdır. Bir disketin aynısını bir başka diskete kopyalamak için kullanılır. Diskcopy ile çoğaltılan disketler tamamen birbirinin aynısıdır.

Diskcopy a: a:

Komutu ile a sürücüsünde bulunan disket çoğaltılabilir. Bu işlem sırasında önce orjinal disket okunur, daha sonra diğer disketin takılması istenerek bu diskete yazılır. Okuma işlemi tek seferde bitmemişse tekrar ilk disket istenerek kalan kısım da okunarak diğer diskete yazılır.

Diskcopy işleminde hedef disket içindeki tüm dosyalar kopyalama işleminden önce bilgisayar tarafından silinir.

Bu programın ismi DISKCOPY.COM’dur.

REN(DOSYA ADI DEĞİŞTİRME)

Dosyaların isimlerini Ren komutu ile değiştirebilirsiniz.

Ren Dosyaadı Yeniad

şeklinde kullanılır. Örneğin gerekli.doc isimli dosyanın adını gereksiz.doc olarak değiştirmek için

Ren Gerekli.doc gereksiz.doc

şeklinde yazılır. İsim değiştirirken yeni isimle aynı isme sahip bir dosya varsa değiştirme yapılmaz.

Ren komutu ile dizin isimleri değiştirilemez. Dizin isimlerini değiştirmek için Move komutu kullanılır.

MOVE(TAŞIMA VEYA DİZİN İSMİ DEĞİŞTİRME)

Bu programın ismi MOVE.EXE’dir. Dosyaları bir yerden başka bir dizine veya sürücüye taşımak için ve dizinlerin isimlerini değiştirmek için kullanılır.

Örneğin Genel dizinindeki bütün dosyaları Özel dizinine taşımak için

Move c:\genel\*.* özel\

PW dizinindeki tüm dosyaları diskete taşımak için

Move c:\pw\*.* a:

Move komutu ile dizin ismi değiştirmek Ren ile dosya ismi değiştirmek gibidir. Örneğin PW dizinini WRITE olarak değiştirmek için

Move PW WRITE şeklinde kullanılır.

TYPE (DOSYA İÇERİĞİ)

DOS’ta bir dosyanın içeriğini görmek için kullanılır.

Type Dosyaadı

Şeklinde kullanılır. Örneğin autoexec.bat dosyasının içeriğini görmek için

Type autoexec.bat

şeklinde yazılır. Dosya üzerinde değişiklik yapabilmek için EDIT komutu kullanılmalıdır.

MORE(SAYFALAMA)

Bazı DOS komutlarının sonuçları ekrana sığmıyorsa komutun sonucunun sayfa sayfa gösterilmesini More komutunu | karakteri ile birlikte kullanarak sağlayabiliriz.

Örneğin;

Type autoexec.bat

Komutu ile autoexec.bat dosyasının içeriğine bakabilirsiniz. Ancak dosya ekrana sığmayacak kadar uzun ise dosyadaki üst satırlar ekranda görülemeyecektir. Bunu More komutu ile birlikte kullanarak atabiliriz.

Type autoexec.bat | More

şeklinde kullanılırsa, dosyanın içeriği ekranı doldurduğunda bir tuşa basmanız istenecek ve ondan sonra diğer sayfa gösterilecektir.

More komutu tek başın değil diğer komutların arkasında | karakteri ile birlikte kullanılır.

EDIT

DOS’ta dosyaları düzenleme ve oluşturma için Edit programını kullanabilirsiniz. Bu program vasıtası ile dosyalarınızı açıp değişiklikler yapabilirsiniz. Bu programın ismi EDIT.COM ‘dur.

Edit Autoexec.bat

Yazarak autoexec.bat dosyasında değişiklikler yapabilirsiniz.

ATTRIB (DOSYA ÖZELLİKLERİ)

Del komutu ile silemediğiniz dosyalar oldu mu? Bir dosya sadece okunabilir, sistem veya gizli dosya olarak belirlenmişse normal yollarla silinemezler. Eğer sizde bazı dosyaların kolayca silinebilmesini istemiyor veya silmek isteyip de silemediğiniz dosyalar bulunuyorsa Attrib komutu ile o dosyanın özelliklerini değiştirmelisiniz. Bu dosyanın ismi ATTRIB.EXE’dir.

Attrib dosyaadı özellikler

Şeklinde kullanılır. Dosya adı olarak bir dosya verebileceğiniz gibi ? ve * karakterlerini kullanarak birden fazla dosyanın özelliklerini de değiştirebilirsiniz. Dosyaların özellikleri ise üçüncü parametre ile değiştirilir. Üçüncü parametre verilmezse sadece özellikler görüntülenir, herhangi bir işlem yapılmaz.

Bir özelliği kaldırmak için aşağıdaki parametreleri – işareti ile , o özelliği vermek için ise + işareti kullanmalısınız.

R Sadece okunabilir dosya. Normal yollarla değiştirilemez ve silinemezler.

H Gizli dosya. Normal yollarla silinemezler ve Dır komutu parametresiz kullanıldığında listelenmezler.

S System dosyası. Bu sadece bazı özel dosyalar için verilen bir özelliktir. Bu özelliğe sahip dosyaları silmeniz, değiştirmeniz veya taşımanız problemlere sebep olur. Bu dosyalarda normal yollarla silinemezler ve görünmezler.

Örneğin A.doc dosyasına sadece okunabilir özelliği vermek için

Attrib A.doc +r

Cokgizli.doc dosyasını gizlemek için

Attrib cokgizli +h

Cokgizli.doc dosyasını gizlemek ve sadece okunabilir yapmak için

Attrib cokgizli +h +r

Sadece okunabilir olduğu için silemediğiniz bir dosyanın bu özelliğini kaldırmak için

Attrib a.doc –r

Ayrıca sadece dosyaları değil dizinleri de gizleyebilirsiniz

Attrib Windows +h

Komutu ile windows dizini gizlenmiş olur. Dır yazarsanız bu dizini göremezsiniz.

CHKDSK(DİSK TESTİ)

Bu program (CHKDSK.EXE) herhangi bir parametre olmadan kullanılırsa sürücü hakkında istatistiki bilgiler verir. (Boş alan, toplam alan, dosya sayısı gibi)

C:\>chkdsk

Birim Seri Numarası 0B26-13D9

1.048.395.776 bayt toplam disk alanı

25.182.208 bayt 231 gizli dosyada

9.601.024 bayt 575 dizinde

884.178.944 bayt 9.956 kullanıcı dosyasında

16.384 bayt bozuk sektörlerde

129.417.216 bayt disk üzerinde kullanılabilir

16.384 bayt her ayırma biriminde

63.989 toplam ayırma birimi disk üstünde

7.899 ayırma birimi disk üstünde kullanılabilir

655.360 bayt toplam bellek

578.240 bayt bot

Chkdsk/F Diskteki hataları tespit ederek düzeltir. Diski (Disket veya harddiski ) hızlı bir şekilde test etmek için kullanılır. Daha detaylı

Chkdsk /V Diskteki bütün dosyaları yol ismiyle birlikte ekrana listeler. Binlerce dosyayı ekrana listelemenin bir anlamı yoktur. Ancak ekrana listelemek yerine bir dosyaya yazması istenirse bu dosya daha rahat incelenebilir.

Chkdsk /V > Dosyalar Diskteki bütün dosyalar yolları ile birlikte Dosyalar isimli dosyaya yazılır. Edit programı ile bu dosyanın içeriği incelenebilir.

Chkdsk /V > LPT1 Bütün dosyalar yazıcıya gönderilir.

SCANDISK( DİSK PROBLEMLERİ ÇÖZÜMÜ)

Scandisk programını kullanarak diskinizdeki problemleri gidermesini sağlayabilirsiniz. Chkdsk’den daha gelişmiş bir programdır. Diskteki birçok problemi bulup giderebilir. Bu programın ismi SCANDISK.EXE ‘dir.

FDISK (HARDDİSK BÖLÜMLEME)

Bu programı bilinçsiz olarak asla kullanmayın. Harddiskinizdeki bütün bilgilerinizi yok edebilirsiniz. Bu program harddiski birkaç parçaya ayırmaya, birkaç bölüm varsa aktif olacak bölümü (sistemin açılacağı bölümü) belirlemeye yarar. Bu programın ismi FDISK.EXE ‘dir.

Eğer yeni bir harddisk aldıysanız bu programı kullanarak harddisk üzerinde bölümler oluşturabilirsiniz. Her harddiskte en az bir bölüm oluşturulması gerekir. Fdisk ile harddisk bölümlendikten sonra harddiskteki her bölümün formatlanması gerekir.

FC(DOSYA KARŞILAŞTIRMA)

FC ile iki dosyayı karşılaştırarak farklılıkları görebilirsiniz.

FC BirinciDosya İkinciDosya

şeklinde kullanılır. Bu komut daha çok farklı isme sahip iki dosyanın veya farklı dizinlerde bulunan aynı isimli dosyaların aynı olup olmadığını karşılaştırmak için kullanılır.

Bu programın ismi FC.EXE’dir.

MEM (BELLEK BİLGİSİ)

Bellek kullanımı hakkında bilgi verir.

C:\>mem

Bellek Türü Toplam Kullanılan Boş

---------------- -------- --------- --------

Geleneksel 640K 76K 564K

Üst 0K 0K 0K

Ayrılan 384K 384K 0K

Uzatılmış (XMS) 31.744K 188K 31.556K

---------------- -------- --------- --------

Toplam bellek 32.768K 648K 32.120K

Toplam 1 MB altı 640K 76K 564K

Toplam Genitletilmit (EMS) 32M (33.030.144 bayt)

Bot Genitletilmit (EMS) 16M (16.777.216 bayt)

Çalışabilecek en büyük program boyu 564K (577.936 bayt)

En büyük bot üst bellek bloğu 0K (0 bayt)

MS-DOS üst bellek alanında yerleşik.

C:\>

DOS altında çalışan programların çoğu 640 KB’lık standart belleği kullanırlar. Bilgisayarınızda 64MB ana bellek olsa bile programlar bellek yetmediği için çalışamayacağını bildirirler. Bu toplam belleğin yetersizliğinden değil, geleneksel belleğin yani ilk 640 KB ‘lık bölümün yetmediğindendir. İlk 640 KB’lık bu bellek bölgesindeki bazı programların üst belleğe yüklenmesi veya gereksiz olanların hiç yüklenmemesini sağlayarak bu programlar için yeterli boşluğu ayarlamanız gerekir. Gerekli miktarı takip etmek için MEM komutundan faydalanılabilir.

SMARTDRV (HIZLI DİSK)

Smartdrv komutu harddiskten okuma ve yazma hızını artırmak için Windows’95 den önce kullanılan bir programdır. Windows-95 bu programa ihitiyaç duymadan aynı işi yapar.

Bu tip programlara cache (ön bellek) programları denir. Bir program harddiskten bilgi okumak istediğinde smartdrv bu bilgiyi okur ve programın bundan sonrakileri de okuyacağını farz ederek bir miktar fazladan bilgiyi de okuyarak belleğe alır. Program bu bilgileri de istediğinde harddiske tekrar gitmeden bellekten alır. Yazarken de böyledir. Program direk harddiske yazmaz. Bunun yerine smartdrv’ın ayırdığı bellek bölgesine yazar. Smartdrv bu bilgileri uygun bir zamanda harddiske yazar. Bu işlemler harddisk erişimini minimuma indirgediği için programların çalışma hızlarını önemli ölçüde arttırır. Ancak bellekte de oldukça büyük bir yer işgal eder.

DOS programlarınızı DOS modunda çalıştıracaksanız SMARTDRV yazarak ön belleği aktif hale getirebilirsiniz. Smartdrv toplam bellek miktarına bakarak uygun büyüklükte bir ara bellek oluşturur.

Smartdrv harddisk için hem okuma hemde yazma işlemlerinde ara belleği kullanır. Disket ve CD-ROM larda ise sadece okuma için önbellek kullanılır.

EMM386( GENİŞLETİLMİŞ BELLEK YÖNETİCİSİ)

Üst belleğin daha iyi kullanılmasını sağlar ve EMS bellek oluşturmak için de kullanılır. Config.sys dosyasında Device satırı ile Himem.sys ‘den sonra kullanılır.

Device=c:\windows\Himem.sys

Device=c\windows\emm386.exe

şeklinde kulanılır.

Bazı programlar özellikle de oyunlar EMS bellek ile çalışırlar. Emm386 ‘yı aşağıdaki gibi kullanarak EMS bellek oluşturabilirsiniz.

Device=c\windows\emm386.exe RAM

EMS bellek miktarını da belirlemek istiyorsanız Ram parametresinden sonra bellek miktarını Kb cinsinden yazabilirsiniz. Örneğin 512 Kb EMS bellek oluşturmak için

Device=c\windows\emm386.exe RAM 512 yazılabilir.

MSCDEX(DOSYA YÖNETİCİSİ)

DOS altında CD-ROM sürücünüzü kullanabilmek için Cd-romunuzun sürücü programını Config.sys dosyasında Device satırı ile yükledikten sonra Mscdex programını da Autoexec.bat programından aktif hale getirerek Cd-rom sürücünüzü kullanabilirsiniz.

Örneğin Cd-rom sürücünüzün dosyası CDDRV.SYS olsun. Bunu Config.sys dosyasında aşağıdaki gibi yazdıktan sonra

Device=c:\cddrv.sys /d:hasan

Autuexec.bat dosyasında da

C:\windows\command\mscdex /d:hasan

şeklinde kullanmanız gerekir.

TÜRKÇE EKRAN VE TÜRKÇE KLAVYE

F veya Q Türkçe klavye kullanabilmek iç,n aşağıdaki satırlardan birini Autoexec.bat dosyasına yazmanız gerekir.

F Türkçe klavye ve Türkçe Ekran için

Mode con codepage prepare=((857) c:\windows\command\ega2.cpi)

Mode con codepage select=857

Keyb tr,, c:\windows\command\keybrd2.sys /id:440

Q Türkçe klavye ve Türkçe Ekran için

Mode con codepage prepare=((857) c:\windows\command\ega2.cpi)

Mode con codepage select=857

Keyb tr,, c:\windows\command\keybrd2.sys /id:179

Config.sys dosyasında ise aşağıdaki ayarlamaları yapmanız gerekir

Devıce=C:\Windows\Command\Display.Sys Con=(Ega,,1)

Country=090,857,C:\Windows\Command\Country.

anasayfa