ROK KURALINDA DELİK (mi?)
Not: Bu sayfalarda olmuş yada olmamış, olması olalı yada olanaksız, yaşanmış yada rivayet edilmiş, özetle söyleyecek olursam, hoş ve ilginç bulduğum şeyleri paylaşmak istedim. Metin.
Satranç kuralları ilk konduğunda, elbette bugünkü kadar gelişmiş değillerdi. Görülen aksaklıklar zamanla düzeltilerek kuralların son durumuna gelinmiştir. Örnek mi? Alın size örnek;
|
Bu durumda beyazların 2 hamlede mat yapmaları isteniyor. Beyaz : Şe1, Kh1, Ab5, Ac5, e7 (5) Siyah : Şb2 (1) Çok derin analizler(!) gösterir ki şu konumda bilinen hamleler dizisi ile 2 hamlede mat elde etmek mümkün değildir. Öyleyse hayal gücümüze epey iş düşecek gibi... Peki ne olacak? |
Tam bu durumda ben sizlere o zamanki rok kurallarını anımsatmak istiyorum :
1.) Rok yapacak kale ile şah, daha önceden oynamamış olmalıdır.
2.) Rok yapacak kale ile şahın arasında herhangi bir taş olmamalıdır.
3.) Şahın bulunduğu, geçeceği ve geleceği kareler rakip taşlar tarafından tehdit edilmemelidir.
4.) Şah, rok yapılacak kaleye doğru iki kare ilerletilir, kale de şahın üzerinden atlatılıp hemen yanındaki kareye konur. (Yazarın notu: Rok yaparken önce şahı tutmak esastır. Aksi durumda rakip, rok yapmak niyetinde olmadığınızı, kale ile hamle yapmak niyetinde olduğunuzu ve sonra fikir değiştirdiğinizi iddia edebilir. Bu olmasaydı, son maddeyi 'kale şahın yanına kadar getirilir, şah da kalenin üzerinden atlatılıp yanına konur.' olarak da açıklayabiliriz.)
|
Evet... Eski kuralları araya sıkıştırdıktan sonra, bu kuralları iyi yorumlayan beyazlar ilk hamlelerini yapıyor: 1. e8=K Ve siyahlar mümkün olan 5 hamleden birini seçiyor: 1... Şc2 (Diyagrama bakınız.) Şimdi durum, soldaki diyagramda gösterildiği gibidir. Bu konumda beyaz oynamalı ve tek hamlede mat yapmalıdır! Sıkı durun geliyor! |
|
2. 0-0-0-0-0-0 Mat
Şimdi, bu son hamlenin notasyonundan birşey çıkartamamış olabilirsiniz, açıklayayım: 0-0 ile kısa rok, 0-0-0 ile uzun rok gösterilmiyor mu? Dikkat ettiniz mi, (0) ların sayısı, rok yaparken şah ile kalenin arasındaki kare sayısını gösteriyor. Pekala, e8 hanesinde bulunan kale ile e1 hanesinde bulunan şah arasında da 6 kare var. Öyleyse bu iki taş arasındaki rok, 0-0-0-0-0-0 olarak gösterilir. 'Böyle rok olmaz, kurallara aykırı' mı dediniz? Pardon, anlayamadım, hangi kurala aykırı, açıklarmısınız. Kurallar yukarıda yazıyor. Siz birinci kurala takıldınız galiba. Orada aksayan birşey yok. Çünkü, e8 karesine gelmeden önce kalenin, örneğin; a8 karesinde olduğunu, dolayısıyla o kale ile hamle yapıldığını söyleyebilir misiniz? (Prensip olarak bu tip problemlerde, Şah başlangıç karesinde ise, rok yapma hakkının olduğu varsayılır.)
Dip Not : FIDE internet sayfasından;
'castling'. This is a move of the
king and either rook of the same colour on the same rank, counting as a single
move of the king and executed as follows: the king is transferred from its original
square two squares towards the rook, then that rook is transferred over the
king to the square the king has just crossed.
(1) Castling is illegal:
a. if the king has already been moved, or
b. with a rook that has already been moved.
(2) Castling is prevented for the
time being:
a. if the square on which the king stands, or the square which it must cross,
or the square which it is to occupy, is attacked by one or more of the opponent's
pieces.
b. if there is any piece between the king and the rook with which castling is
to be effected.
